سیم 1 در 70 ارت مفتول(NYAF-J) کد cs-70ema
نام تجاری
سیم ارت سبز و زرد مفتولی (نیمهافشان/خشک)
استاندارد تولید
ISIRI 607-3 / IEC 60227-3
کد شناسایی استاندارد
۶۰۲۲۷ IEC ۰۱ (NYA)
سطح مقطع هادی
۷۰ میلیمتر مربع
نوع هادی
مس آنیل شده کلاس ۲ (چند مفتولی تابیده)
خلوص متالورژیکی
مس الکترولیتی (Cu-ETP) با خلوص ۹۹.۹۹٪
تعداد رشتههای هادی
معمولاً ۱۹ رشته تابیده شده (Strands)
نوع عایق
پلیمر PVC/C (مقاوم در برابر حرارت و سایش)
ساختار روکش
تک روکش (Single Layer Insulation)
ولتاژ نامی
۴۵۰/۷۵۰ ولت
رنگبندی
دو رنگ سبز و زرد (استاندارد شناسایی PE)
مقاومت الکتریکی
حداکثر 0.268 0.268 اهم بر کیلومتر
ضخامت نامی عایق
۱.۴ میلیمتر
قطر خارجی نامی
۱۲.۱ تا ۱۴.۰ میلیمتر
وزن تقریبی مس
حدود ۶۲۵ کیلوگرم در هر کیلومتر
وزن کل تقریبی
حدود ۷۲۰ کیلوگرم در هر کیلومتر
دمای مجاز کاری
۳۰- تا ۷۰+ درجه سانتیگراد
حداکثر دمای اتصال کوتاه
۱۶۰ درجه سانتیگراد (تا ۵ ثانیه)
تست ولتاژ نهایی
۲۵۰۰ ولت AC
حداقل شعاع خمش
۱۰ تا ۱۲ برابر قطر خارجی
وقتی از سیم ارت ۱×۷۰ مفتولی صحبت میکنیم، در واقع در مورد «بزرگراه تخلیه انرژیهای مخرب» حرف میزنیم. این سیم نه برای انتقال توان، بلکه برای مهار جریانی طراحی شده که میتواند در کسری از ثانیه، فلزات را ذوب کرده یا جان انسانها را به خطر اندازد. در این ابعاد، مهندسی مواد و فیزیک الکتریسیته در هم تنیده میشوند تا محصولی با بالاترین ضریب اطمینان حاصل شود.
فیزیک هادی: چرا ساختار نیمهافشان (مفتولی)؟
در سطح مقطع ۷۰ میلیمتر مربع، اگر هادی به صورت یکپارچه (تکمفتول) باشد، سیم عملاً به یک میله مسی غیرقابل انعطاف تبدیل میشود که نصب آن غیرممکن است. از سوی دیگر، سیمهای افشان (کلاس ۵) برای لرزشهای صنعتی و محیطهای با اکسیداسیون بالا ایدهآل نیستند. راه حل مهندسی، استفاده از هادی کلاس ۲ است. در این سیم، ۱۹ رشته مس با قطر مشخص به هم تابیده میشوند. این ساختار باعث میشود:
- پایداری فیزیکی: سیم پس از خمش، فرم خود را حفظ کرده و در برابر نیروهای الکترودینامیکی (نیروهای جاذبه و دافعه عظیم در لحظه عبور جریان اتصال کوتاه سنگین) از هم گسیخته نمیشود.
- کاهش اکسیداسیون: سطح تماس مس با هوا نسبت به سیمهای افشان بسیار کمتر است، که این موضوع در سیستمهای ارتینگ که دههها در زیر زمین یا در محیطهای مرطوب نصب میشوند، حیاتی است.
متالورژی مس و ظرفیت حرارتی
مس به کار رفته در این محصول از نوع الکترولیتی (Cu-ETP) با خلوص حداقل ۹۹.۹٪ است. فرآیند آنیلینگ (بازپخت) باعث میشود مس نرم شده و هدایت الکتریکی آن به حداکثر برسد. طبق معادله انرژی آدیاباتیک:
I=k⋅StI = \frac{k \cdot S}{\sqrt{t}}I=tk⋅S
که در آن S=70S=70S=70 است، این سیم میتواند جریانهای خطای بسیار عظیمی (در حدود ۸ تا ۱۰ کیلوآمپر) را برای مدت زمان عملکرد کلیدهای حفاظتی تحمل کند. این یعنی در صورت بروز اتصال کوتاه در یک ترانسفورماتور قدرت، این سیم ۷۰ مفتولی است که مانع از انفجار تابلو یا برقگرفتگی بدنه میشود.
مهندسی عایق و ایمنی بصری
عایق این سیم از نوع PVC/C است. این پلیمر به گونهای فرموله شده که در برابر سایش مکانیکی حین کشیده شدن در لولههای فولادی مقاومت کند. استفاده از رنگ سبز و زرد، یک زبان جهانی است. در پروژههای پیچیده که صدها کابل قدرت در کنار هم قرار دارند، این رنگبندی شفاف مانع از خطای مرگبار اتصال فاز به شبکه ارتینگ میشود. ضخامت ۱.۴ میلیمتری عایق، تضمینکنندهی استقامت دیالکتریک تا ولتاژهای نامی بالا (۷۵۰ ولت) است، هرچند که در شرایط عادی، سیم ارت هیچ ولتاژی ندارد.
در سایز ۷۰، استفاده از تکمفتول (Class 1) عملاً غیرممکن است، زیرا سیم مانند یک میله آهنی غیرقابل انعطاف میشد. به همین دلیل، مهندسان از ساختار نیمهافشان (Class 2) استفاده میکنند. در این سیم، ۱۹ رشته مس ضخیم با گام مشخصی به دور هم تابیده شدهاند. این ساختار دو مزیت استراتژیک دارد:
- کاهش اثر پوستی (Skin Effect): اگرچه در ارتینگ با جریان DC یا فرکانس ۵۰ هرتز سر و کار داریم، اما در لحظه برخورد صاعقه یا گذراهای سریع (Transients)، فرکانس به شدت بالا میرود. ساختار رشتهای کلاس ۲ باعث میشود توزیع جریان در سطح هادی بهتر صورت گیرد.
- مقاومت مکانیکی خیرهکننده: این سیم در برابر نیروهای کششی حین نصب در داکتهای طولانی و سینی کابلهای عمودی، مقاومت بسیار بالاتری نسبت به سیمهای افشان دارد و دچار تغییر طول یا نازک شدن موضعی نمیشود.
کاربردهای استراتژیک
سیم ارت ۱×۷۰ مفتولی در نقاط حیاتی زیر دیده میشود:
- اتصال به چاه ارت مرکزی: به عنوان هادی اصلی که تمامی جریانهای نشت را از شینه اصلی (MET) به سمت صفحات مسی در عمق زمین هدایت میکند.
- سیستمهای صاعقهگیر (Lightning Protection): در ساختمانهای با اهمیت بالا و سولههای صنعتی، این سیم به عنوان هادی نزولی (Down Conductor) عمل میکند تا جریان صاعقه را بدون آسیب به سازه، به زمین منتقل کند.
- صنعت نفت و پتروشیمی: برای ارتینگ مخازن سوخت و سازههای عظیم فلزی که تجمع الکتریسیته ساکن در آنها میتواند فاجعهبار باشد.
- دیتاسنترها: برای ایجاد شبکه همبندی (SRG) زیر کف کاذب جهت حذف نویزهای فرکانس بالا و حفاظت از سرورهای حساس.
۱. امپدانس فوقالعاده پایین (نقطه قوت):
در سیستمهای حفاظتی، “مقاومت” دشمن اصلی است. سیم ۷۰ مفتولی با مقاومت ناچیز 0.268Ω/km0.268 \Omega/km0.268Ω/km، مسیری ایدهآل برای تخلیه جریان فراهم میکند. این موضوع باعث میشود در لحظه خطا، ولتاژ بدنه دستگاهها از حد ایمن (۵۰ ولت) بالاتر نرود.
۲. مقاومت مکانیکی و ماندگاری (نقطه قوت):
به دلیل ضخیم بودن رشتههای مسی در هادی کلاس ۲، این سیم در برابر خوردگی و پوسیدگی بسیار مقاومتر از نمونههای افشان است. در محیطهای با رطوبت بالا، عمر مفید این سیم به راحتی به بالای ۴۰ سال میرسد.
۳. پایداری اتصالات (نقطه قوت):
وقتی سیم ۷۰ مفتولی را در یک کابلشو (Lug) پرس میکنید، رشتههای مسی به دلیل صلبیت، یک اتصال بسیار محکم و کممقاومت ایجاد میکنند که با لرزش یا گذشت زمان شل نمیشود. این ویژگی در موتورخانههای بزرگ که لرزش دائمی وجود دارد، یک مزیت حیاتی است.
۴. چالش نصب و صلبیت (نقطه ضعف):
باید با واقعیت روبرو شد؛ خم کردن سیم ۷۰ مفتولی کار سادهای نیست. این سیم بسیار خشک است و برای آرایش دادن به آن در داخل تابلو برق، به فضای زیاد و ابزارهای خمکن حرفهای نیاز است. کار با این سیم در فضاهای تنگ، بسیار دشوار و زمانبر است.
۵. حساسیت به شعاع خمش (ملاحظه فنی):
اگر این سیم با زاویه تند خم شود (کمتر از ۱۲ برابر قطر آن)، رشتههای مسی خارجی دچار تنش کششی شده و ممکن است در ساختار متالورژیکی آنها ترکهای میکروسکوپی ایجاد شود. رعایت استانداردهای خمش در این سایز الزامی است.
۶. محدودیتهای تک روکش بودن (ملاحظه نصب):
با توجه به اینکه این محصول تک روکش است، فاقد غلاف محافظ (Sheath) میباشد. لذا نباید به صورت دفن مستقیم در خاک (بدون لوله) استفاده شود، زیرا عایق PVC آن در برابر ضربات فیزیکی سنگین یا جویدن جوندگان در درازمدت آسیبپذیر است.